Vị thuốc vần C

Cam Thảo Đá Bia

02:38 18/05/2017

Tên đồng nghĩa : Pergularia procumbens Blanco

Họ: Thiên lý (Asclepiađaceae).

Mô tả

Dây leo to, thường xanh, dài 6 - 8m, có thể đến 10m, ít phân cành, vỏ thân màu trắng xám, có vết nứt dọc. Cành non có nốt sần. Rễ có vị ngọt giống cam thảo bắc. Lá mọc đối, hình bầu dục thuôn hoặc hình trứng, gốc bằng hoặc hơi hình tim, có tuyến, đầu nhọn, dài 10-13 cm, rộng 4 - 6cm, khi khô lá có màu vàng như hoa thiên lý; cuống lả dài 1-2 cm.

Cụm hoa mọc thành tán ở kẽ lá, gồm 2-6 hoa màu vàng lục nhạt; lá bắc nhỏ, sớm rụng; đài hoa có 5 phiến hình mác nhọn; tràng hoa hình ống, hơi phình ở giữa, 5 thùy hình mác; nhị 5, đính trên ống tràng; bầu 2 ô.

Quả gồm hai đại, đài 10 - 14cm, toẽ ra hai bên, đầu nhọn; hạt dẹt nhiều, hình trứng ngược, có túm lông.

Mùa hoa quả : tháng 4-7.

Cam thảo đá bia và tác dụng chữa bệnh của nó

Phân bố, sinh thái

Chi Telosma Coville ở Việt Nam trưóc đây thường chỉ biết một loài là thiên lý. Mùa hè năm 1981, nhóm điều tra dược liệu gồm Nguyễn Tập, Phan Phúc Thích và NguyễnVăn Toàn đã phát hiện ở vùng rừng núi Đá Bia, xã Hòa Xuân, huyện Tuy Hoà, tỉnh Phú Yên một loài khác cùng chi mà nhân đân địa phương sử dụng rễ của nó làm thuốc thay cam thảo bắc và đặt tên là cam thảo Đá Bia. Từ đó đến nay chưa thấy công bố nào khác phát hiện thêm địa điểm của cây, loài này còn có ở Trung Quốc.

Cam thảo Đá Bia là lại cây ưa ẩm và hơi chịu bóng. Nơi cây mọc là các hốc đá (granit) dưới tán rừng cây lá rộng với độ tàn che khoảng 60 - 70%. Đất tơi xốp, nhiều mùn và lá cây mục nát. Độ cao khoảng trên 200m, cam thảo Đá Bia thường leo lên những cây bụi nhỏ, cao khoảng 1 - 3 m. Cây có hoa quả từ tháng 3 đến tháng 7. Khi quả già, tách thành 2 mảnh, hạt có túm lông phát tán nhờ gió. Hạt già được gieo thử ở Nha Trang (1981), đã nảy mầm sau 20 ngày. Tỷ lệ nảy mầm của hạt thấp.

Cam thảo Đá Bia có khả năng tái sinh tốt. Nhiều cây quan sát được là cây tái sinh chồi sau khi chặt.

Cam thảo Đá Bia là loài cây thuốc đặc biệt hiếm ở Việt Nam. Xã Hòa Xuân (Tuy Hòa - Phú Yên) là nơi phân bố duy nhất được ghi nhận. Nhân dân địa phương từ lâu đã có ý thức bảo vệ cây thuốc này. Khi đi thu hái, người ta chỉ đào rễ những cây lớn (đường kính thân 0,4 - l,0cm). Cần chú ý phát hiện thêm, thu thập hạt giống và cây con trồng để bảo tồn.

Bộ phận dùng

Vỏ rễ.

Thành phần hóa học

Hợp chất terpenoid.

Công dụng

Theo kinh nghiệm nhân dân địa phương ở vùng núi Đá Bia, cam thảo Đá Bia được dùng làm thuốc chữa ho thay vị cam thảo bắc.

Cam Thảo Đá Bia 4.85/5 (96.70%) 6 votes
DANH MỤC CÁC VỊ THUỐC