Vị thuốc vần D

Dạ Hợp

09:09 10/07/2017

Dạ Hợp có tên đồng nghĩa: Liriodendroli coco Lour. Magnolia pumila Andr.

Tên khác: Hoa trứng gà.

Tên nước ngoài: Dwarf magnolia, unsized magnolia (Anil).

Họ: Mộc lan (Magnoliaceae).

Mô tả

Cây bụi hoặc gỗ nhỏ, cao 2 - 4m. Cành nhẵn bỏng, hơi có cạnh, có sẹo lá rải rác. Lá mọc so le, hình bầu dục, đài 15 - 17 cm, rộng 5-6 cm, gốc thuôn, đầu nhọn, mặt trên nhẵn bóng, gân lá nổi rõ ở cả hai mặt; cuống lá dày, dài 8 - 10 mm. Hoa to, mọc đơn độc ở đầu cành, màu trắng, rất thơm, có cuống ngắn và nhẵn; đài 6 răng hình mác thuôn, màu lục nhạt sau màu trắng; cánh hoa 6, xếp thành hai vòng; nhị nhiều, thụt, màu trắng, tương đối dày nạc, nhọn đầu; bầu nhẵn, nhiều noãn.

Quả hình trứng, nhẵn, hơi dẹt. Mùa hoa quả: tháng 5-6.

Phân bố, sinh thái

Chi Magnolia L. có 12 loài ở Việt Nam, trong đó có một loài lai. Theo nguyễn Tiến Bân (2003), cây dạ hợp mọc tự nhiên trong rừng thứ sinh ờ tỉnh Cao Bằng (Quảng Hoà); Vĩnh Phúc (Tam Đảo); Quảng Ninh (Hà cổi, Chúc Phai); Ninh Bình (Cúc Phương, Phúc Nhạc). Song trong quá trình điều tra dược liệu ở Việt Nam, chúng tôi chưa có dịp thu thập được mẫu cây từ hoang dại, mà chủ yểu thấy trồng làm cảnh ở đình, chùa hay rải rác ở các nhà dân (miền Bắc), về vấn đề này, Võ Vãn Chi (1997) cho rằng dạ hợp là cây nhập trồng từ Trung Quốc.

Dạ hợp là loại cây bụi nhỏ hoặc bụi lớn, phân cành nhiều. Cây ưa ẩm và ưa sáng, song cũng có thể hơi chụi bóng, khi được trồng ở vườn nhà. Dạ hợp ra hoa quả nhiều hằng năm; hoa nở vào sau nửa đêm, có mùi thơm và tự thụ phấn. Hiện tại chưa quan sát được cây con mọc từ hạt. Trong nhân dân, người ta thường trồng dạ hợp bằng cách chiết cành. 

Bộ phận dùng

Hoa và thân cây.

Tính vị, công năng

Nụ hoa dạ hợp có vị cay, tính ấm, có tác dụng lý khí, khai khiếu, giải biểu, chỉ thống.

Công dụng

Nụ hoa dạ hợp hãm uống để giải cảm, thông mũi với liều 4 - 9g một ngày. Các bộ phận khác của cây được dùng chữa sốt, thấp khớp mạn tính, đòn ngã tổn thương, khí hư bạch đới, dùng cho phụ nữ sau khi đẻ, vói 15 - 20g sắc uống. Hoa thơm dùng để ướp trà và trang trí.

Nhân dân Campuchia dùng nụ hoa cả cuống cây dạ hợp để giảm sốt, kích thích, bổ và điều trị thấp khớp [Perry và Metzger, 1980, Med. plants of East and Southeast Asia, MIT Press, Cambridge - Massachusetts - London]. Ở Indonesia, nhân dân trồng dạ hợp để làm cảnh và lấy hoa làm hương liệu [Medicinal herb index in Indonesia, 1995, 2nd Ed., p.5, PT Eisai Indonesia].

 

Dạ Hợp 4.85/5 (96.70%) 6 votes
DANH MỤC CÁC VỊ THUỐC