Vị thuốc vần M

Mù Mắt

09:24 11/05/2017

Tên khoa học Isotoma longiflora Presl., Lo- belia longiflora Willd., Laurentia longiflora (L.) Peterm.

Thuộc họ Lobêli Lobeliaceae.

A. Mô tả cây

Cây thảo, cao độ 0,50m, phân nhiều cành, thân có lông. Toàn cây có nhựa mủ độc, dây vào mắt có thể làm mù mắt, do đó mang tên. Lá hình mác nhọn, mép có răng cưa, hoa mọc ở kẽ lá, lưỡng tính, không đều, 5 lá đài, 5 cánh hoa liền nhau thành một ống dài tới lOcm, màu trắng, 5 nhị dính liền nhau bởi bao phấn thành một ống bao quanh vòi nhuỵ, còn chỉ nhị vẫn rời nhau, 2 lá noãn, bầu hạ. Một vòi dài tận cùng bởi đầu nhuỵ hai thuỳ. Quả nang, hai ô đựng nhiều hạt nhỏ ( Hình 598).

Mù mắt và tác dụng chữa bệnh của nó

B. Phân bố, thu hái và chế biến

Cây vốn nguồn gốc ở Pêru (Nam Mỹ) nhưng hiện nay mọc hoang dại và được trồng ờ nhiều nước: Malaixia, Ân Độ, tại nhiều vườn và bờ ruộng ờ miền Bác nước ta.

Thường ít được thu hái, do tính chất gây kích ứng của nhựa mù. Muốn dùng cây này, người ta thu hái toàn bộ phận trên mặt đất vào lúc cây kết quả và gần chín. Thu hái về thái nhỏ, phơi hay sấy khô.

Cây có độc, phải đặc biệt chú ý tránh nhầm lẫn.

C. Thành phần hoá học

Toàn cây chứa chất nhựa hắc, độ, nếm vào có cảm giác nóng bỏng, vào mắt gây kích ứng và có thể mù mắt.

Từ cây này người ta có thể chiết được một ancaloit gọi là isotomin có tác dụng gần như chất lobelin.

Chất isotomin tác dụng trên hệ thần kinh và gây tim ngừng đập ờ dạrig tâm thu.

Năm 1945, Sánchez G. c. đã nghiên cứu tác dụng dược lý của cây này [Í945, Farmacología de la Isotoma longiflorum, Rev. Meả. Experìm. (Lima) 4 (4) tr. 284-318]: Tiêm thuốc vào mạch máu làm tăng biên độ và tần số nhịp hô hấp, kèm theo một thời gian ngắn xỉu xuống liền theo một giai đoạn kích thích dài. Tác dụng kích thích hô hấp này kèm theo tăng huyết áp và lá lách bị co bóp. Với liều cao, hiện tượng tăng huyết áp kèm theo một giai đoạn hạ huyết áp. Tóm lại tác dụng cùa vị thuốc rất giống tác dụng của chất lobelin.

D. Công dụng  và liều dùng

Hiện nay cây này rất ít được sử dụng ở nước ta. Nhưng ta có thể nghiên cứu để chiết chất isotomin có tác dụng gần như lobelin, một loại thuốc dùng trong bệnh hen, trong những trường hợp khó thờ. Cồn thuốc 1:10 (trong cồn 70") có thể dùng với liểu l-3g trong 24 giờ. Thuốc mạnh, dùng phải hết sức cẩn thận.

Mù Mắt 4.85/5 (96.70%) 6 votes
DANH MỤC CÁC VỊ THUỐC