Vị thuốc vần B

Bác giác liên

09:50 05/05/2017

Còn gọi là độc diệp nhất chi hoa (một lá, một hoa) độc cước liên, pha mỏ (Thổ). •

Tên khoa hộc Podophyllum tonkinense Gagnep.

Thuộc họ Hoàng Hên gai Berberidaceae.

A. Mô tả cây

Cỏ nhỏ sống lâu năm do thân rễ. Cao 30- 50cm. Rẽ phát triển thành củ mẫm, màu trắng, trong chứa nhiều tinh bột, trên mặt đất có một thân một lá, rất hãn hữu mới thấy trên một thấn có hai lá. Lá hình 4 đến 9 cạnh nhưng phổ biến là 6, đến 8 cạnh, đường kính 12-25cm, mép có rãng cưa nhỏ, khi non có vân, mạch chính 6 đến 8 hoặc 9 tùy theo số góc của phiến lá, cuống lá dài 13-18cm. Hoa mọc đơn độc hay từng 4-12 hoa trên một cuống ngắn 3-4cm, 5 lá đài, 5 tràng màu đỏ, 6 nhị. Quả mọng, hình trứng, đường kính 12mm, màu đen, ưong chứa nhiều hạt! Mùa hoa quả: tháng 3-5.

Bác giác liên và tác dụng chữa bệnh của nó

B. Phân bố, thu hái và chế biến

Cây bát giác liên mọc phổ biến ở những rừng ẩm thấp vùng núi cao mát nhu Lào Cai, Hà Giang, Tuyên Quang, Lai Châu. Đào củ vào mùa thu đông, rửa sạch đất cát, phơi hay sấy khô là được. Có khi dùng tươi.

c. Thành phần hoá học

Trong loài bất giác liên Dysosma pleiantha (Hance) Woodson người ta chiết được podophyl- lotoxin.'G22H2208, .desoxypodophyllin C22H2207, ástragalin, hyperin, quexetin, kaempferitrinCHO và p sitosterol {Dược học học báo, 1962,82,777):

D. Công dụng và liều dùng

Hiện nay ở nước ta ít sử dụng, nhưng nơi nào dùng thường chỉ để chữa rắn cắn sưng tấy, áp xe, mụn nhọt. Lấy củ giã nát nuốt lấy nước, bã đắp lên vết rắn, rết cắn. Ngày dùng 1 củ chừng 8-12g. Dùng ngoài không kể liều lượng.

Chú thích: Tại Trung Quốc người ta xác định bát giác cạnh hơn, có những góc ăn sâu vào phiến, hoa liên là Dysosma chengii, tại Quảng Tây (Trung Quốc) nhân dân còn dùng cây Dysosma pleiantha Woods cũng gọi là bát giác liên với cùng một công dạng, chữa rắn cắn, nhưng thêm tác dụng chữa ho. Lá hình dáng hơi khác, nhiều nhiều hom, thân rễ dài hơn. Cây này chúng tôi chưa thấy ở ta, nhưng có thể có vì nhiều tỉnh nước ta giáp giới với tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc.

Bác giác liên 4.85/5 (96.70%) 6 votes
DANH MỤC CÁC VỊ THUỐC