Vị thuốc vần C

Cao Cẳng

02:52 18/05/2017

Tên khác: Cao cẳng lá nhỏ.

Họ: Mạch môn (Haemođoraceae).

Mô tả

Cây thảo, sống lâu năm. Thân dài mọc bò, bén rễ ở những mấu. Lá nhiều, hình dải, đôi khi hình liềm, dài 12-15 cm, rộng 3 - 4 mm, gốc thuôn thành cuống ngắn và bẹ to ôm thân, đầu nhọn, hai mặt nhẵn, gân song song.

Cụm hoa mọc ở kẽ lá trên một cán ngắn, mảnh; hoa mọc riêng lẻ hoặc 2 cái một ở kẽ lá bắc dạng màng; bao hoa có 6 phiến xếp thành hai vòng; 6 nhị có chỉ nhị rất ngắn; bầu không cuống, 3 ô.

Quả mọng có 1 hạt hình cầu.

Mùa hoa quả: tháng 7 - 10.

Cao cẳng và tác dụng chữa bệnh của nó

Phân bố, sinh thái

Chi Ophiopogon Ker.-Gawl. có khoảng 30 loài trên thế giới, phân bố chủ yếu ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Ở Việt Nam, có 13 - 15 loài (Nguyễn Tiến Bân, 1997), hầu hết là cây mọc tự nhiên ở rừng ẩm, trong đó có cây cao cẳng.

Trên thế giới, cao cẳng phân bố chủ yếu từ Nam Á (Ấn Độ) đến Lào, Việt Nam, Campuchia và Nam Trung Quốc. Ở Việt Nam, cao cẳng gần như có mặt ở hầu hết các tỉnh vùng núi như Hòa Bình, Sơn La, Ninh Bình, Thanh Hóa... đặc biệt là các tỉnh giáp biên giới phía bắc.

Cao cẳng là cây ưa ẩm và ưa bóng, thưòng mọc dưới tán rừng kín thường xanh trên núi đá vôi hay granit; độ cao đến 1300 m. Cây thường mọc riêng lẻ hoặc tạo thành khóm trên đất ẩm, nhiều mùn. Nhiều trường hợp cây mọc riêng lẻ có toàn bộ phần gốc và một phần rễ chùm nổi hẳn trên mạt đất. Cao cẳng ra hoa quả hàng năm, tái sinh chủ yếu từ hạt; hạt phát tán nhờ những dòng chảy do nước mưa tạo thành ở trong rừng. Cao cẳng có thể trồng được bằng hạt hay các cây con mọc tự nhiên.

Bộ phận dùng

Thân rễ

Công dụng

Cao cẳng mới được dùng theo kinh nghiệm dân gian, phối hợp với nhiều vị thuốc khác có tác dụng giảm đau, tiêu sưng, tán ứ, chữa chân tay nhức mỏi, tê thấp, vết thương bầm tím. Cách chế biến và cách dùng như sau: rễ cao cẳng 30g, rễ thiên niên kiện 20g, rễ gừng gió 20g, vỏ thân ngũ gia bì 20g. Rễ cao cẳng và vỏ thân ngũ gia bì sao vàng, các vị còn lại thái nhỏ phơi khô. Tất cả tán thành bột, ngâm trong cồn 70° trong 7-10 ngày. Thỉnh thoảng lắc đều. Khi dùng gạn lấy phần rượu trong, uống mỗi lần một chén nhỏ. Ngày 2 lần. Đồng thời, lấy bông tẩm thuốc đã hâm nóng bôi lên chỗ đau rồi xoa bóp. Thân rễ cao cẳng còn được dùng thay mạch môn để chữa ho, tê thấp. 

Cao Cẳng 4.85/5 (96.70%) 6 votes
DANH MỤC CÁC VỊ THUỐC